یادگیری، تربیت و آموزش مدارس در هزاره سوم 2 پیاپی 6 2025 09 23 Explaining the Role of Emotional Intelligence in Predicting Academic Adjustment and Educational Achievement in Contemporary Learning Environments تبیین نقش هوش هیجانی در پیش‌بینی سازگاری تحصیلی و پیشرفت آموزشی دانش‌آموزان در محیط‌های یادگیری معاصر 10.61838/jltestm.14 EN امیرحسین نادری‌خواه گروه برنامه‌ریزی آموزشی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران Journal Article 2025 05 29 <p>In recent decades, increasing attention has been devoted to the role of emotional factors in students’ academic success and holistic development. Emotional intelligence, defined as the capacity to perceive, understand, regulate, and utilize emotions, is recognized as a critical predictor of academic adjustment and educational achievement. This study aims to systematically analyze the role of emotional intelligence in predicting students’ academic adjustment and its implications for learning outcomes in contemporary educational contexts. The research explores major components of emotional intelligence, including emotional awareness, self-regulation, empathy, social skills, and motivation, and examines their relationships with key indicators of academic adjustment such as school belonging, positive learning attitudes, academic engagement, and stress management. The findings indicate that students with higher levels of emotional intelligence demonstrate stronger academic adjustment and superior educational performance. Moreover, emotional intelligence serves as a significant mediating factor in reducing academic anxiety, enhancing educational resilience, and fostering intrinsic motivation. The analysis further suggests that contemporary learning environments emphasizing social interaction, emotional support, and active participation provide optimal conditions for developing emotional intelligence and, consequently, academic adjustment. The study underscores the importance of integrating social–emotional learning into curricula and preparing teachers to implement emotionally responsive instructional practices. Practical recommendations are offered to enhance the quality and effectiveness of educational systems.</p> <p>در دهه‌های اخیر، توجه فزاینده‌ای به نقش مؤلفه‌های عاطفی در موفقیت تحصیلی و رشد همه‌جانبه دانش‌آموزان معطوف شده است. هوش هیجانی به‌عنوان مجموعه‌ای از توانایی‌های ادراک، فهم، تنظیم و به‌کارگیری هیجان‌ها، یکی از متغیرهای کلیدی در تبیین سازگاری تحصیلی و پیشرفت آموزشی محسوب می‌شود. هدف این پژوهش، تحلیل نظام‌مند نقش هوش هیجانی در پیش‌بینی سازگاری تحصیلی و پیامدهای آن برای عملکرد آموزشی دانش‌آموزان در محیط‌های یادگیری معاصر است. در این مطالعه، ابعاد مختلف هوش هیجانی شامل خودآگاهی هیجانی، خودتنظیمی، همدلی، مهارت‌های اجتماعی و انگیزش مورد بررسی قرار گرفته و رابطه آن‌ها با مؤلفه‌های سازگاری تحصیلی از قبیل احساس تعلق به مدرسه، نگرش مثبت به یادگیری، مشارکت آموزشی و مدیریت استرس تحصیلی تحلیل شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که دانش‌آموزان دارای سطح بالاتری از هوش هیجانی، از سازگاری تحصیلی مطلوب‌تری برخوردار بوده و در نتیجه عملکرد آموزشی بهتری از خود نشان می‌دهند. همچنین مشخص شد که هوش هیجانی نقش میانجی مؤثری در کاهش اضطراب تحصیلی، افزایش تاب‌آوری آموزشی و ارتقای انگیزش درونی ایفا می‌کند. تحلیل‌ها حاکی از آن است که محیط‌های یادگیری معاصر که بر تعامل اجتماعی، حمایت عاطفی و مشارکت فعال تأکید دارند، زمینه رشد مؤلفه‌های هوش هیجانی و به‌تبع آن سازگاری تحصیلی را تقویت می‌کنند. این پژوهش بر ضرورت گنجاندن آموزش مهارت‌های هیجانی–اجتماعی در برنامه‌های درسی و تربیت معلمان با رویکردهای عاطفه‌محور تأکید می‌کند و رهنمودهایی کاربردی برای ارتقای کیفیت نظام‌های آموزشی ارائه می‌دهد.</p>