یادگیری، تربیت و آموزش مدارس در هزاره سوم 2 پیاپی 4 2025 05 21 Analysis of the Function of Metacognitive Instruction in Strengthening Students’ Self-Directed Learning تحلیل کارکرد آموزش فراشناخت در تقویت یادگیری خودراهبر دانش‌آموزان 1 10 10.61838/jltestm.31 EN نرگس شریفی گروه برنامه‌ریزی درسی، دانشگاه یزد، یزد، ایران فرزاد رستمی‌ گروه علوم تربیتی، دانشگاه یزد، یزد، ایران مریم سادات علوی‌کیا گروه برنامه‌ریزی درسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران Journal Article 2025 05 29 <p>This study aims to examine and analyze the role of metacognitive instruction in enhancing students’ self-directed learning and to provide a coherent conceptual framework. This qualitative study employed a systematic literature review and theoretical analysis. Data were collected solely from 15 selected scholarly articles based on inclusion criteria including direct relevance, clear theoretical framework, and scientific credibility. Data analysis followed an inductive qualitative approach, incorporating open, axial, and selective coding using NVivo software version 14, continuing until theoretical saturation was achieved. Data analysis revealed four main themes: development of cognitive self-regulation, enhancement of intrinsic motivation and learner responsibility, promotion of higher-order cognitive skills, and empowerment of self-directed learning. Metacognitive instruction increased students’ awareness of cognitive processes, planning and monitoring of learning activities, problem-solving and decision-making skills, and intrinsic motivation and responsibility, thereby fostering independent and self-directed learners. These findings align with previous research and indicate that metacognition can serve as a key component in improving learning quality and lifelong skills development. Metacognitive instruction plays a critical role in enhancing students’ self-directed learning by strengthening cognitive, motivational, and behavioral dimensions. The study emphasizes the importance of designing metacognition-based educational programs and providing opportunities to practice self-management and self-assessment skills, offering an evidence-based foundation for educational policy-making and learner-centered curriculum development.</p> <p>هدف این مطالعه، بررسی و تحلیل نقش آموزش فراشناخت در تقویت یادگیری خودراهبر دانش‌آموزان و ارائه چارچوب مفهومی منسجم است. این پژوهش از نوع مروری کیفی با رویکرد تحلیل نظری است. داده‌ها صرفاً از طریق مرور نظام‌مند ادبیات علمی مرتبط گردآوری شد. تعداد ۱۵ مقاله منتخب بر اساس معیارهای ورود شامل ارتباط مستقیم با موضوع، چارچوب نظری روشن و اعتبار علمی بررسی شدند. فرایند تحلیل داده‌ها به‌صورت کیفی و استقرایی، شامل کدگذاری باز، محوری و انتخابی با استفاده از نرم‌افزار NVivo نسخه ۱۴ انجام گرفت و تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت. تحلیل داده‌ها چهار مقوله اصلی را آشکار ساخت: توسعه خودتنظیمی شناختی، تقویت انگیزش درونی و مسئولیت‌پذیری یادگیرنده، ارتقای مهارت‌های شناختی سطح بالا و توانمندسازی یادگیری خودراهبر. آموزش فراشناخت با افزایش آگاهی دانش‌آموز از فرایندهای شناختی، برنامه‌ریزی و پایش فعالیت‌های یادگیری، ارتقای مهارت‌های حل مسئله و تصمیم‌گیری و تقویت انگیزش درونی و مسئولیت‌پذیری، موجب شکل‌گیری یادگیرندگان خودراهبر و مستقل می‌شود. این نتایج با مطالعات پیشین همسو بوده و نشان می‌دهد فراشناخت می‌تواند به‌عنوان یک مؤلفه کلیدی در بهبود کیفیت یادگیری دانش‌آموزان و پرورش مهارت‌های مادام‌العمر مورد استفاده قرار گیرد. آموزش فراشناخت با تقویت ابعاد شناختی، انگیزشی و رفتاری دانش‌آموزان، نقش اساسی در ارتقای یادگیری خودراهبر ایفا می‌کند. این پژوهش بر اهمیت طراحی برنامه‌های آموزشی مبتنی بر فراشناخت و ارائه فرصت‌های تمرینی برای مهارت‌های خودمدیریتی و خودارزیابی تأکید دارد و می‌تواند مبنای علمی برای سیاست‌گذاری‌های آموزشی و توسعه برنامه‌های درسی فعال و یادگیرنده‌محور باشد.</p> https://jltestm.com/index.php/jltestm/article/download/31/25