یادگیری، تربیت و آموزش مدارس در هزاره سوم 3 پیاپی 7 1405 02 01 Curriculum Objectives and Their Characteristics in the Secondary School Curriculum Model Based on UNESCO’s Literacy Frameworks اهداف و ویژگی‌های آن در الگوی برنامه درسی دوره متوسطه بر اساس انواع سواد یونسکو 1 21 FA فاطمه بی باک دانشجوی دکتری برنامه ریزی درسی، گروه علوم تربیتی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران حسین بقایی استادیار گروه مطالعات تربیتی و برنامه ریزی درسی، واحد مرند، دانشگاه آزاد اسلامی، مرند، ایران بهنام طالبی استادیار گروه علوم تربیتی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران Journal Article 1404 11 28 <p>This study aimed to explain the objectives and characteristics of a secondary school curriculum model based on UNESCO’s literacy dimensions and to develop a coherent framework for integrating basic, digital, information, and media literacy into curriculum objectives. This applied qualitative study employed a reflective thematic analysis approach. The research population comprised academic experts in educational sciences, curriculum studies, and educational psychology, together with executive experts from the Department of Education in West Azerbaijan Province. Participants were selected through purposive and theoretical sampling. Data were collected through semi-structured interviews with 14 experts, including 10 academic and 4 executive participants. Theoretical saturation was achieved at the twelfth interview, followed by two additional interviews for confirmation. Data were analyzed according to Braun and Clarke’s thematic analysis procedure, including familiarization with the data, initial coding, theme generation, review, definition, and organization. Trustworthiness was enhanced through member checking, external expert review, independent coding, triangulation, and the credibility, transferability, dependability, and confirmability criteria proposed by Guba and Lincoln. The analysis generated three overarching themes and nine subthemes. The first theme, cognitive curriculum objectives, emphasized strengthening basic literacy while simultaneously developing digital, information, and media literacy, indicating that curriculum objectives should extend beyond knowledge transmission to cultivate learners’ capacities for critical analysis, evaluation, production, and responsible use of information. The second theme, content-related characteristics of objectives, highlighted comprehensiveness and integration across literacy domains and the incorporation of cognitive, skill-based, and attitudinal dimensions. The third theme, educational and social characteristics, emphasized informed citizenship, educational equity, future orientation, and lifelong learning. Collectively, the findings revealed that literacy-oriented curriculum objectives possess a multidimensional, interconnected, and interdisciplinary structure. A secondary school curriculum aligned with UNESCO’s literacy framework requires a shift from fragmented and knowledge-centered objectives toward integrated, competency-based, equity-oriented, and future-focused objectives that prepare students for lifelong learning, responsible social participation, and critical engagement with contemporary digital and information environments.</p> <p>هدف پژوهش حاضر، تبیین اهداف و ویژگی‌های الگوی برنامه درسی دوره متوسطه بر اساس ابعاد سواد یونسکو و ارائه چارچوبی منسجم برای تلفیق سواد پایه، دیجیتال، اطلاعاتی و رسانه‌ای در اهداف برنامه درسی بود. پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت کیفی بود و با رویکرد تحلیل مضمون بازتابی انجام شد. جامعه پژوهش را خبرگان دانشگاهی حوزه علوم تربیتی، برنامه درسی و روان‌شناسی تربیتی و نیز خبرگان اجرایی آموزش‌وپرورش استان آذربایجان غربی تشکیل دادند. مشارکت‌کنندگان به روش نمونه‌گیری هدفمند و نظری انتخاب شدند و داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۱۴ خبره شامل ۱۰ عضو دانشگاهی و ۴ خبره اجرایی گردآوری شد. اشباع نظری در مصاحبه دوازدهم حاصل شد و دو مصاحبه تکمیلی نیز برای تأیید یافته‌ها انجام گرفت. تحلیل داده‌ها بر اساس مراحل تحلیل مضمون براون و کلارک شامل آشنایی با داده‌ها، کدگذاری، استخراج، بازبینی، تعریف و سازمان‌دهی مضامین صورت گرفت. اعتبار یافته‌ها نیز از طریق بازبینی مشارکت‌کنندگان، مرور خبرگان غیرمشارکت‌کننده، کدگذاری مستقل، مثلث‌سازی و معیارهای اعتمادپذیری گوبا و لینکلن بررسی شد. تحلیل داده‌ها به استخراج سه مضمون اصلی و نه زیرمضمون منجر شد. مضمون نخست، اهداف شناختی برنامه درسی، بر تقویت سواد پایه و توسعه هم‌زمان سواد دیجیتال، اطلاعاتی و رسانه‌ای تأکید داشت و نشان داد که اهداف باید از انتقال صرف دانش فراتر رفته و توانایی تحلیل، ارزیابی، تولید و کاربرد مسئولانه اطلاعات را پرورش دهند. مضمون دوم، ویژگی‌های محتوایی اهداف، ضرورت جامع‌نگری و یکپارچگی میان انواع سواد و تلفیق ابعاد شناختی، مهارتی و نگرشی را آشکار ساخت. مضمون سوم، ویژگی‌های تربیتی و اجتماعی اهداف، بر جهت‌گیری به سوی شهروندی آگاه، عدالت آموزشی، آینده‌نگری و یادگیری مادام‌العمر دلالت داشت. در مجموع، یافته‌ها نشان داد که اهداف برنامه درسی سوادمحور ماهیتی چندبعدی، درهم‌تنیده و میان‌رشته‌ای دارند. الگوی مطلوب اهداف برنامه درسی دوره متوسطه بر اساس چارچوب سواد یونسکو مستلزم عبور از هدف‌گذاری‌های جزیره‌ای و دانش‌محور و حرکت به سوی اهدافی یکپارچه، شایستگی‌محور، عدالت‌مدار و آینده‌نگر است که بتواند دانش‌آموزان را برای یادگیری مستمر، مشارکت مسئولانه اجتماعی و مواجهه انتقادی با محیط‌های اطلاعاتی و دیجیتال آماده سازد.</p> https://jltestm.com/index.php/jltestm/article/download/55/33