یادگیری، تربیت و آموزش مدارس در هزاره سوم 3 پیاپی 8 1405 04 01 Quantitative Evaluation of the Performance of Primary School Curricula in the Afghan Education System from the Perspectives of Teachers and Experts بررسی کمّی عملکرد برنامه‌های درسی دورۀ ابتدایی در نظام آموزشی افغانستان از دیدگاه معلمان و کارشناسان 1 29 FA مسعود مسعودی دانشجوی دکتری برنامه‌ریزی درسی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران. عفت عباسی دانشیار، گروه مطالعات برنامه‌ درسی و سنجش و اندازه گیری، دانشکدۀ روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران علی حسینی‌خواه دانشیار گروه مطالعات برنامه‌ درسی و سنجش و اندازه گیری، دانشکدۀ روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران. جواد حاتمی استاد گروه علوم تربیتی، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران. Journal Article 1405 01 18 <p>This study aimed to quantitatively evaluate the performance of primary school curricula in Afghanistan and compare teachers’, administrators’, experts’, and specialists’ assessments of curriculum design and development, production, implementation, evaluation, and proposed reforms. This applied study employed a descriptive survey with a correlational-comparative approach among primary education personnel in Kabul, Bamyan, Mazar-e-Sharif, Kandahar, Farah, and Herat provinces. Using stratified random sampling, data were collected from 572 teachers and administrators and 153 experts and educational specialists, yielding a total sample of 725 participants. Two researcher-developed questionnaires containing 50 and 30 items were used. Their content and convergent validity, composite reliability, and factorial structure were confirmed. Data were analyzed using one-sample t tests, independent-samples t tests, Friedman tests, and one-way analysis of variance in SPSS 26 and SmartPLS 3. One-sample t tests indicated that overall curriculum performance was significantly above the theoretical midpoint among experts, t(152)=25.82, and teachers and administrators, t(418)=56.20, both p&lt;.01; all individual curriculum components also differed significantly from the criterion value. Friedman tests demonstrated significant differences in component rankings among experts (χ²=114.18, p&lt;.001) and teachers and administrators (χ²(4)=311.81, p&lt;.001). Between-group comparisons showed no significant difference in curriculum design and development, t(570)=−0.95, p=.34, but significant differences emerged for production, t(570)=−3.54, p&lt;.01, and proposed reforms, t(570)=−2.95, p&lt;.01. Age, work experience, and province significantly affected assessments of selected components, whereas gender and educational level did not. Although the overall performance of Afghanistan’s primary school curriculum was evaluated above the moderate level, significant variation across curriculum components and stakeholder groups indicates uneven effectiveness across the curriculum cycle. Reform initiatives should therefore prioritize textbook production, curriculum implementation, evaluation mechanisms, and the systematic translation of stakeholder recommendations into actionable educational policies.</p> <p>هدف پژوهش حاضر، بررسی کمّی عملکرد برنامه‌های درسی دورۀ ابتدایی افغانستان و مقایسۀ ارزیابی معلمان، مدیران، کارشناسان و متخصصان از مؤلفه‌های طراحی و تدوین، ساخت و تولید، اجرا، ارزشیابی و راهکارهای اصلاحی بود. این پژوهش کاربردی با روش توصیفی-پیمایشی و رویکرد همبستگی-مقایسه‌ای در میان کارکنان آموزش ابتدایی شش ولایت کابل، بامیان، مزارشریف، قندهار، فراه و هرات انجام شد. با نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای، داده‌های ۵۷۲ معلم و مدیر و ۱۵۳ کارشناس و متخصص، در مجموع ۷۲۵ نفر، گردآوری شد. ابزارها شامل دو پرسش‌نامۀ محقق‌ساخته ۵۰ و ۳۰ گویه‌ای بود که روایی محتوایی و همگرا، پایایی ترکیبی و ساختار عاملی آن‌ها تأیید شد. داده‌ها با آزمون‌های t تک‌نمونه‌ای، t مستقل، فریدمن و تحلیل واریانس یک‌راهه در SPSS 26 و SmartPLS 3 تحلیل شدند. آزمون t تک‌نمونه‌ای نشان داد عملکرد کلی برنامۀ درسی از دیدگاه کارشناسان، t(152)=25.82، و معلمان و مدیران، t(418)=56.20، به‌طور معنی‌داری بالاتر از میانگین نظری بود (p&lt;.01) و تمامی مؤلفه‌ها نیز تفاوت معنی‌داری با مقدار ملاک داشتند. آزمون فریدمن تفاوت معنی‌دار رتبه مؤلفه‌ها را در کارشناسان (χ²=114.18، p&lt;.001) و معلمان و مدیران (χ²(4)=311.81، p&lt;.001) تأیید کرد. مقایسۀ دو گروه نشان داد در طراحی و تدوین تفاوت معنی‌داری وجود نداشت، t(570)=−0.95، p=.34، اما در ساخت، t(570)=−3.54، p&lt;.01، و پیشنهادها و راهکارها، t(570)=−2.95، p&lt;.01، تفاوت معنی‌دار بود. همچنین سن، سابقۀ خدمت و ولایت بر ارزیابی برخی مؤلفه‌ها اثر معنی‌دار داشتند، درحالی‌که برای جنسیت و سطح تحصیلات اثر معنی‌داری مشاهده نشد. عملکرد برنامۀ درسی دورۀ ابتدایی افغانستان در مجموع بالاتر از سطح متوسط ارزیابی شد؛ بااین‌حال، ناهمگونی معنی‌دار میان مؤلفه‌ها و تفاوت دیدگاه ذی‌نفعان نشان می‌دهد کیفیت برنامه درسی در همۀ مراحل یکسان نیست. بنابراین، اصلاحات آینده باید به‌طور ویژه بر بهبود فرایند ساخت و تولید کتاب‌های درسی، تقویت اجرای برنامه، بازنگری سازوکارهای ارزشیابی و تبدیل پیشنهادهای اصلاحی ذی‌نفعان به اقدامات اجرایی متمرکز شود.</p> https://jltestm.com/index.php/jltestm/article/download/77/38