بررسی محتوای تربیتی نهجالبلاغه بر اساس ساحتهای تربیتی سند تحول بنیادین آموزش و پرورش ایران
DOI:
https://doi.org/10.61838/jltestm.96کلمات کلیدی:
نهجالبلاغه , سند تحول بنیادین آموزش و پرورش , ساحتهای تربیتی , تربیت اسلامی ـ ایرانی.چکیده
هدف پژوهش حاضر تبیین و تحلیل محتوای تربیتی نهجالبلاغه در چارچوب ساحتهای ششگانه تربیتی سند تحول بنیادین آموزش و پرورش ایران و بررسی میزان همسویی این آموزهها با الگوی تربیت تمامساحتی بود. پژوهش با رویکرد کیفی و به روش تحلیل مضمون انجام شد. جامعه پژوهش شامل متن نهجالبلاغه و سند تحول بنیادین آموزش و پرورش بود. ابتدا ساحتهای اعتقادی، عبادی و اخلاقی؛ اجتماعی و سیاسی؛ زیستی و بدنی؛ زیباشناختی و هنری؛ اقتصادی و حرفهای؛ و علمی و فناورانه بهعنوان چارچوب مفهومی تعیین شدند. سپس تمامی خطبهها، نامهها و حکمتهای نهجالبلاغه بررسی و کدهای اولیه مرتبط با ابعاد تربیتی استخراج شدند. کدها بر اساس اشتراک مفهومی در قالب مضامین فرعی و اصلی طبقهبندی و با استفاده از رویکرد قیاسی–استقرایی با ساحتهای تربیتی سند تطبیق داده شدند. تحلیل مضامین نشان داد که میان ساختار تربیتی نهجالبلاغه و ساحتهای ششگانه سند تحول بنیادین همسویی مفهومی گستردهای وجود دارد. آموزههای نهجالبلاغه، تربیت انسان را فرایندی چندبعدی و یکپارچه تلقی میکنند که در آن رشد معنوی و اخلاقی با عقلانیت، مسئولیت اجتماعی، سلامت جسم و روان، فعالیت اقتصادی مسئولانه، حقیقتجویی علمی و ادراک زیبایی پیوند دارد. همچنین، یافتهها نشان دادند که تربیت دینی در نهجالبلاغه محدود به عبادت نیست، بلکه ابعاد شناختی، رفتاری، اجتماعی و مدنی را نیز دربرمیگیرد. الگوی استخراجشده بر ارتباط متقابل ابعاد فردی و اجتماعی تربیت و ضرورت ایجاد توازن میان نیازهای مادی، معنوی، عقلانی و زیباییشناختی انسان دلالت داشت. نهجالبلاغه میتواند بهعنوان پشتوانهای نظری و محتوایی برای تحقق تربیت تمامساحتی و اهداف سند تحول بنیادین مورد استفاده قرار گیرد. بهرهگیری نظاممند از آموزههای آن میتواند به غنای برنامههای درسی، تقویت پیوند میان مبانی اسلامی و عمل تربیتی و طراحی محتوای آموزشی متناسب با ابعاد مختلف رشد دانشآموزان کمک کند.
دانلودها
مراجع
Ashayeri Monfared, M. (2024). Affective Aesthetics of the Speech of Imam Ali with Emphasis on Nahj al-Balagha. Nahj al-Balagha Research, 22(4), 219-239.
Bouzari, S., Salimi Ghaleei, E., & Maleki, M. (2025). Rethinking Social Security: With a Focus on the Teachings of Nahj al-Balagha. Nahj al-Balagha Research, 24(2), 101-134.
Chen, Y., & Rodriguez, P. (2025). Holistic Education in the 21st Century: Philosophical Foundations and Practical Applications. International Journal of Educational Philosophy, 12(2), 45-68.
Farhoudi, A., & Naghavi, H. (2025). The Model School in the Fundamental Transformation Document. Strategic Research in Education(58), 37-47.
Gholami, A., & Bagheri, N. (2024). Components and Indicators of the Healthy Human Being in Accordance with Nahj al-Balagha. Nahj al-Balagha Research, 23(2), 237-261.
Jafari, M. T. (2016). Translation and Commentary of Nahj al-Balagha. Office for the Publication of Islamic Culture.
Kiani, M., & Hashemi, S. C. (2025). Explaining the Position of Child Agency in the Fundamental Transformation Document of Education. Educational Sciences, 32(1), 71-96.
Mokhlesi, H. (2025). Qualitative Content Analysis of the Concept of Education in Nahj al-Balagha. Nahj al-Balagha Research, 24(1), 135-160.
Mousavi, S. A., Ghanbari, B., & Rezazadeh Bahadoran, H. (2025). Examining and Analyzing Concepts of Freedom in the High-Level Documents of the Islamic Republic of Iran and Their Relationship with Nahj al-Balagha. Nahj al-Balagha Research, 24(2), 189-214.
Sadeghzadeh, M., Edrisi, F., Sayini, M. H., & Moradi Zanjani, H. (2023). Examining the Extent of Utilization of the Educational and Ethical Orientations of Nahj al-Balagha in the Domain of Doctrinal, Devotional, and Ethical Education in the Fundamental Transformation Document. (1 (135)), 135-152.
Zadmehr, M., Alipanahi, Z., & Farahmand, F. (2023). Examining the Characteristics of the Islamic Educational System Based on the Wisdoms of Nahj al-Balagha Using Thematic Analysis. Research in Teaching Islamic Teachings and Education, 4(2), 65-84.
دانلودها
گاهشمار انتشار
- ارسال
- بازنگری
- پذیرش
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 1404 زینب خوانساری (نویسنده); علیرضا عراقیه (نویسنده مسئول); عباس خورشیدی, مجتبی معظمی (نویسنده)

این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.