رابطه بین سواد اطلاعاتی با شایستگی، استقلال و مؤثر بودن مدیران مدارس

محمد رجبی; اشرف السادات حسینی میرصفی; علیرضا عصاره

نویسندگان

محمد رجبی دانشجوی دکتری ،گروه مدیریت آموزشی، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران نویسنده https://orcid.org/0009-0007-8376-7467
اشرف السادات حسینی میرصفی گروه حکمرانی آموزشی و سرمايه انسانی، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. نویسنده مسئول https://orcid.org/0009-0009-7280-5610
علیرضا عصاره استاد علوم تربیتی، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، تهران، ایران نویسنده https://orcid.org/0009-0007-8315-7757

کلمات کلیدی:

سواد اطلاعاتی, شایستگی, استقلال, مؤثر بودن, مدیران مدارس

چکیده

هدف پژوهش حاضر بررسی رابطه بین سواد اطلاعاتی با شایستگی، استقلال و مؤثر بودن مدیران مدارس بود. این پژوهش با رویکرد کمّی و به روش توصیفی-همبستگی انجام شد. جامعه آماری شامل 197 نفر از مدیران مدارس شهرستان گناباد در استان خراسان رضوی بود که در مقاطع ابتدایی، متوسطه اول، متوسطه دوم، کاردانش و فنی‌وحرفه‌ای فعالیت داشتند. بر اساس جدول کرجسی و مورگان، حجم نمونه 127 نفر برآورد شد و با در نظر گرفتن احتمال ریزش، 140 مدیر به روش تصادفی طبقه‌ای متناسب انتخاب شدند. برای گردآوری داده‌ها از پرسشنامه 15 گویه‌ای سواد اطلاعاتی مدیران و خرده‌مقیاس‌های شایستگی، استقلال و مؤثر بودن از پرسشنامه استاندارد توانمندسازی مدیران استفاده شد. داده‌ها با استفاده از آمار توصیفی، آزمون کولموگروف-اسمیرنف، ضریب همبستگی پیرسون و تحلیل رگرسیون در نرم‌افزار SPSS تحلیل شدند و سطح معنی‌داری 0.05 در نظر گرفته شد. نتایج ضریب همبستگی پیرسون نشان داد که سواد اطلاعاتی با شایستگی مدیران رابطه مثبت و معنی‌داری داشت (r=0.483, p<0.01). همچنین، رابطه سواد اطلاعاتی با استقلال مدیران مثبت و معنی‌دار بود (r=0.433, p<0.01) و بین سواد اطلاعاتی و مؤثر بودن مدیران نیز رابطه مثبت و معنی‌داری مشاهده شد (r=0.272, p<0.01). نتایج تحلیل رگرسیون نیز نشان داد که ضریب استانداردشده رابطه سواد اطلاعاتی با شایستگی برابر با β=0.44، با استقلال برابر با β=0.43 و با مؤثر بودن برابر با β=0.30 بود و تمامی این روابط در سطح کمتر از 0.001 معنی‌دار بودند. یافته‌ها نشان داد که سواد اطلاعاتی با شایستگی، استقلال و مؤثر بودن مدیران مدارس رابطه مثبت و معنی‌داری دارد. بر این اساس، هرچه مدیران توانایی بیشتری در شناسایی نیاز اطلاعاتی، جست‌وجو، ارزیابی و به‌کارگیری اطلاعات معتبر داشته باشند، احتمال برخورداری آنان از شایستگی حرفه‌ای بیشتر، استقلال بالاتر در تصمیم‌گیری و احساس مؤثر بودن بیشتر نیز افزایش می‌یابد. بنابراین، تقویت سواد اطلاعاتی می‌تواند به‌عنوان یکی از محورهای توسعه حرفه‌ای مدیران مدارس مورد توجه قرار گیرد.

دانلودها

دسترسی به دانلود اطلاعات مقدور نیست.

مراجع

Babaei Parsheh, A., & Mosadeghi Nik, F. (2022). The relationship between information literacy and communication skills of teachers with academic self-efficacy with the moderating role of students' intelligence beliefs. Management and Educational Perspective, 4(2), 1-20. https://doi.org/10.22034/jmep.2022.316796.1084

Hosseini, S. M., & Alizadeh, N. (2023). Professional Empowerment of Teachers with the Mediating Role of Information Literacy. 6th International Conference on Interdisciplinary Studies in Psychology, Counseling, Education, and Educational Sciences, https://en.civilica.com/doc/1717010/

Korslund, S. L., & Seibert, A. (2025). Empowering Educators and Students Through Information Literacy in the Era of AI. 261-288. https://doi.org/10.4018/979-8-3373-0872-2.ch009

Mantegh, H., & Jabbari, L. (2022). Employees’ Digital Literacy Skills and Their Relationship with Empowerment: A Case Study of Allameh Tabataba'i University Staff. Information Management Science and Technology, 8(1), 221-244.

Matthews, A., & Bartley, B. (2025). Pay Attention to the Chatbot Behind the Curtain When AI ‘Is No Place Like Home’ : A Framework and Toolkit for Integrating Critical Thinking and Information Literacy in Educational and Professional Settings. Aoe, 3(3), 247. https://doi.org/10.69554/fmai7138

Rahimi, S., & Rezaei, M. (2025). Information Literacy and Perceived Usefulness of Personalized Learning Technologies among Primary Teachers. Journal of Computer Assisted Learning, 41(2), 1-18.

Saravani, M., & Taravirdi Zadeh, Z. (2025). The Relationship Between Information Literacy and Academic Motivation in Female Students with Learning Disabilities in the Second Cycle of Secondary Education. Journal of Exceptional Education and Learning, 15(2), 67-88. https://civilica.com/doc/2269249/

Shokrpour, N., Bijani, M., Bazrafcan, L., & Dadyar, Z. (2024). Relationship Between Information Literacy and Satisfaction With Quality of Virtual Education in Iranian Nursing Students During the COVID-19. BMC research notes, 17(1). https://doi.org/10.1186/s13104-024-07000-6

Singh, K. N., & Kumar, H. (2025). Futuristic Media Information Literacy to Counter AI Generative Deepfake Media Content and Its Implication. JJDMS, 23(1). https://doi.org/10.70994/jjdms.10689.10703

Sirghani, S., Taheri Lari, M., & Bahramzadeh, H. A. (2023). Designing a model of talent management in the parent company of thermal power. Journal of value creating in Business Management, 3(3), 229-245. https://doi.org/10.22034/jvcbm.2023.408429.1150

Trejo-Quintana, J., & Sayad, A. L. V. (2024). The Pillars of Media and Information Literacy in Times of Artificial Intelligence. Journal of Latin American Communication Research, 12(2), 34-42. https://doi.org/10.55738/journal.v12i2p.34-42

Unesco. (2025). Global Framework for Media and Information Literacy Education.

Vongkulluksn, V. W., Shortt, M. B., Akinkuolie, B., & Xie, K. (2024). Information literacy instruction in naturalistic high school science classrooms: Instructional strategies and associations with students' prior knowledge. Teaching and Teacher Education, 144, 104572. https://doi.org/10.1016/j.tate.2024.104572

Xu, J., & Wang, Y. (2025). Variations in Perceived Self-Efficacy in Information Literacy and Their Impacts on Self-Regulated English Writing Strategies. Journal of Librarianship and Information Science, 58(1), 586-596. https://doi.org/10.1177/09610006251320090

Yari Zanganeh, M. (2024). The Effectiveness of Information Literacy Skills Training on Social Intelligence and Self-Efficacy in Problem-Solving Skills. Knowledge Retrieval and Semantic Systems, 11(39), 179-204. https://jks.atu.ac.ir/article_16033.html?lang=en

Yates, S., & Partridge, H. (2024). Media and information literacy in the workplace: A framework for digital competence development. Journal of Workplace Learning, 36(2), 101-119.

Yu, H., & Hu, J. (2022). ICT Self-Efficacy and ICT Interest Mediate the Gender Differences in Digital Reading: A Multilevel Serial Mediation Analysis. International Journal of Emerging Technologies in Learning (Ijet), 17(05), pp. 211-225. https://doi.org/10.3991/ijet.v17i05.25691