بررسی و مقایسه مدل‌های خلاقانه تدریس برخط واژگان و دستور زبان کتاب‌های زبان انگلیسی دوره دوم متوسطه با رویکرد مبتنی بر پیکره

سعیده شفیعی; منصوره سجادی

نویسندگان

سعیده شفیعی دانشجوی گروه زبان انگلیسی، واحد آباده، دانشگاه آزاد اسلامی، آباده، ایران نویسنده https://orcid.org/0009-0002-0934-5673
منصوره سجادی استادیار گروه زبان انگلیسی، واحد اباده، دانشگاه آزاد اسلامی، آباده، ایران نویسنده مسئول https://orcid.org/0000-0002-4284-4952

کلمات کلیدی:

مدل‌های خلاقانه تدریس, آموزش برخط زبان انگلیسی, آموزش واژگان, آموزش دستور زبان, رویکرد مبتنی بر پیکره, دوره دوم متوسطه

چکیده

هدف پژوهش حاضر شناسایی، بررسی و مقایسه ابعاد و مؤلفه‌های مدل‌های خلاقانه تدریس برخط واژگان و دستور زبان کتاب‌های زبان انگلیسی دوره دوم متوسطه با رویکرد مبتنی بر پیکره بود. پژوهش با رویکرد آمیخته اکتشافی متوالی و در دو مرحله کیفی و کمی انجام شد. در مرحله کیفی، بر اساس مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته در هشت حوزه تخصصی، 72 کد اولیه در قالب 9 مؤلفه و سه بعد آموزشی، فناوری و حمایت و پشتیبانی سازمان‌دهی شد. جامعه هدف بخش کمی شامل دبیران زبان انگلیسی آموزش‌وپرورش، مدرسان آموزشگاه‌های زبان‌های خارجی و متخصصان آموزش مجازی شهر اصفهان بود. برای جامعه 300 نفری، حجم نمونه با فرمول کوکران 169 نفر تعیین شد. ابزار گردآوری داده‌ها پرسشنامه محقق‌ساخته 72 گویه‌ای با مقیاس پنج‌درجه‌ای لیکرت بود. تحلیل داده‌ها با استفاده از شاخص‌های پایایی، تحلیل عاملی، آزمون فریدمن و ضریب همبستگی رتبه‌ای اسپیرمن انجام شد. آزمون کرویت بارتلت معنادار بود (χ²=6538.896، df=2556، p<0.001) و شاخص KMO برابر 0.818 به دست آمد که کفایت داده‌ها برای تحلیل عاملی را نشان داد. تحلیل موازی از حفظ هفت عامل حمایت کرد، در حالی که ساختار نظری نه‌عاملی انطباق بیشتری با طبقه‌بندی مفهومی ابزار داشت. آزمون فریدمن تفاوت معناداری میان رتبه مؤلفه‌های نه‌گانه نشان داد (χ²=74.837، df=8، p<0.001)، هرچند اندازه اثر بر اساس ضریب توافق کندال کوچک بود (W=0.055). فعالیت‌های یادگیری و روش‌های تدریس بالاترین رتبه‌ها را کسب کردند. همچنین، میان ابعاد آموزشی و فناوری همبستگی مثبت، ضعیف و معناداری مشاهده شد (ρ=0.175، p=0.023)، اما روابط آموزش با حمایت و پشتیبانی (ρ=0.065، p=0.399) و فناوری با حمایت و پشتیبانی (ρ=0.037، p=0.634) معنادار نبودند. یافته‌ها نشان می‌دهد که طراحی مدل‌های خلاقانه تدریس برخط مبتنی بر پیکره باید بیش از همه بر فعالیت‌های یادگیری فعال و روش‌های تدریس اکتشافی تأکید کند و در عین حال، تلفیق هماهنگ مؤلفه‌های آموزشی و فناورانه را مدنظر قرار دهد؛ بااین‌حال، ساختار عاملی مؤلفه‌های فناوری و حمایت و پشتیبانی نیازمند اعتبارسنجی بیشتر در نمونه‌های مستقل است.

دانلودها

دسترسی به دانلود اطلاعات مقدور نیست.

مراجع

Boulton, A., & Cobb, T. (2017). Corpus use in language learning: A meta-analysis. Language Learning, 67(2), 348-393. https://doi.org/10.1111/lang.12224

Boulton, A., & Vyatkina, N. (2021). Thirty years of data-driven learning: Taking stock and charting new directions over time. Language Learning & Technology, 25(3), 66-89. https://doi.org/10.64152/10125/73450

Crosthwaite, P., Luciana, & Wijaya, D. (2023). Exploring language teachers' lesson planning for corpus-based language teaching: A focus on developing TPACK for corpora and DDL. Computer Assisted Language Learning, 36(7), 1392-1420. https://doi.org/10.1080/09588221.2021.1995001

Crosthwaite, P., & Steeples, B. (2024). Data-driven learning with younger learners: Exploring corpus-assisted development of the passive voice for science writing with female secondary school students. Computer Assisted Language Learning, 37(5–6), 1166-1197. https://doi.org/10.1080/09588221.2022.2068615

Emir, G., & Saral, N. Ç. (2025). Exploring emerging issues in corpus applications in ELT: A systematic review. Participatory educational research, 12(2), 1-19. https://doi.org/10.17275/per.25.16.12.2

Gilquin, G., & Granger, S. (2010). How can data-driven learning be used in language teaching? In A. O'Keeffe & M. McCarthy (Eds.), The Routledge handbook of corpus linguistics (pp. 359-370). Routledge. https://doi.org/10.4324/9780203856949-26

Liu, J., & Ma, Q. (2025). Examining corpus-based language pedagogy (CBLP) practices in data-driven learning (DDL) for low-proficiency L2 English learners: A meta-analysis. Educational Technology & Society, 28(2), 53-76.

Looi, J., Boulton, A., Hassan, R., & Riget, P. N. (2025). Data-driven learning: A linguistically authentic complement to coursebooks for foreign language learners. International Journal of Applied Linguistics, 35(4), 2148-2171. https://doi.org/10.1111/ijal.12753

Lu, C. (2025). AI-generated corpus learning and EFL learners' learning of grammatical structures, lexical bundles, and willingness to write. PLoS One, 20(7), e0321544. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0321544

Lusta, A., Demirel, Ö., & Mohammadzadeh, B. (2023). Language corpus and data driven learning (DDL) in language classrooms: A systematic review. Heliyon, 9(12), e22731. https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2023.e22731

Ma, Q., Chiu, M. M., Lin, S., & Mendoza, N. B. (2023). Teachers' perceived corpus literacy and their intention to integrate corpora into classroom teaching: A survey study. Recall, 35(1), 19-39. https://doi.org/10.1017/S0958344022000180

Mishra, P., & Koehler, M. J. (2006). Technological pedagogical content knowledge: A framework for teacher knowledge. Teachers College Record, 108(6), 1017-1054. https://doi.org/10.1111/j.1467-9620.2006.00684.x

Nation, I. S. P. (2001). Learning vocabulary in another language. Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/CBO9781139524759

Sun, W., & Park, E. (2023). EFL learners' collocation acquisition and learning in corpus-based instruction: A systematic review. Sustainability, 15(17), 13242. https://doi.org/10.3390/su151713242

Vyatkina, N. (2016). Data-driven learning for beginners: The case of German verb-preposition collocations. Recall, 28(2), 207-226. https://doi.org/10.1017/S0958344015000269

Yoon, K. H., & Lee, D. J. (2024). A meta-analysis of data-driven learning (DDL) in EFL/ESL settings. Brain, Digital, & Learning, 14(2), 283-304. https://doi.org/10.31216/BDL.20240017