تبیین نقش بازخورد آموزشی مؤثر در بهبود کیفیت یادگیری و انگیزش درونی
کلمات کلیدی:
بازخورد آموزشی, کیفیت یادگیری, انگیزش درونی, خودنظمدهی یادگیری, جو عاطفی کلاسچکیده
هدف این پژوهش تبیین نقش بازخورد آموزشی مؤثر در ارتقای کیفیت یادگیری و تقویت انگیزش درونی یادگیرندگان است. این مطالعه از نوع مروری کیفی با تحلیل محتوای نظری است. دادهها از مرور ۱۵ مقاله علمی منتخب که با معیارهای ورود شامل تمرکز بر بازخورد آموزشی، کیفیت یادگیری و انگیزش درونی و انتشار در مجلات معتبر تطابق داشتند، استخراج شد. تحلیل دادهها با استفاده از نرمافزار NVivo نسخه ۱۴ انجام شد و فرایند کدگذاری شامل سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی بود تا مقولهها و زیرمقولههای کلیدی شناسایی و تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت. نتایج نشان داد که بازخورد آموزشی مؤثر با ویژگیهایی شامل شفافیت، زمانبندی مناسب، اختصاصیسازی، سازندگی، تعادل مثبت–انتقادی و قابلیت اقدامپذیری، موجب فعالسازی سازوکارهای شناختی شامل خودنظمدهی یادگیری، پردازش عمیق اطلاعات، افزایش توجه و تمرکز، اصلاح خطاهای یادگیری و توسعه فراشناخت میشود. همچنین، بازخورد مؤثر انگیزش درونی را با تقویت احساس شایستگی، افزایش خودمختاری، کاهش اضطراب تحصیلی، افزایش پشتکار و درگیری تحصیلی و شکلگیری نگرش مثبت به یادگیری بهبود میبخشد. عوامل زمینهای شامل رابطه معلم–یادگیرنده، جو عاطفی کلاس، شایستگی معلم، فرهنگ مدرسه و ساختار ارزشیابی آموزشی، اثربخشی بازخورد را تسهیل میکنند. بازخورد آموزشی مؤثر، ابزاری کلیدی برای ارتقای کیفیت یادگیری و انگیزش درونی یادگیرندگان است و با توجه به ویژگیهای ساختاری و زمینهای خود، میتواند فرایند یادگیری فعال و خودتنظیمی را تقویت کند. توجه به طراحی بازخورد هدفمند، شفاف و سازنده، و ایجاد محیط یادگیری حمایتی و انگیزشی، از توصیههای مهم عملی برای معلمان و سیاستگذاران آموزشی است.
دانلودها
مراجع
Ausubel, D. P. (1968). Educational psychology: A cognitive view. New York: Holt, Rinehart & Winston.
Bandura, A. (1997). Self-efficacy: The exercise of control. New York: Freeman.
Biggs, J., & Tang, C. (2011). Teaching for quality learning at university (4th ed.). Maidenhead: Open University Press.
Black, P., & Wiliam, D. (2009). Developing the theory of formative assessment. Educational Assessment, Evaluation and Accountability, 21(1), 5–31.
Brookhart, S. M. (2017). How to give effective feedback to your students (2nd ed.). Alexandria, VA: ASCD.
Carless, D., & Boud, D. (2018). The development of student feedback literacy. Assessment & Evaluation in Higher Education, 43(8), 1315–1325.
Deci, E. L., & Ryan, R. M. (2000). The "what" and "why" of goal pursuits: Human needs and the self-determination of behavior. Psychological Inquiry, 11(4), 227–268.
Hattie, J., & Timperley, H. (2007). The power of feedback. Review of Educational Research, 77(1), 81–112.
Jennings, P. A., & Greenberg, M. T. (2009). The prosocial classroom. Review of Educational Research, 79(1), 491–525.
Nicol, D. J., & Macfarlane‐Dick, D. (2006). Formative assessment and self‐regulated learning. Studies in Higher Education, 31(2), 199–218.
Pekrun, R. (2006). The control-value theory of achievement emotions. Educational Psychology Review, 18(4), 315–341.
Ryan, R. M., & Deci, E. L. (2020). Intrinsic and extrinsic motivations: Classic definitions and new directions. New York: Routledge.
Sadler, D. R. (1989). Formative assessment and the design of instructional systems. Instructional Science, 18(2), 119–144.
Shute, V. J. (2008). Focus on formative feedback. Review of Educational Research, 78(1), 153–189.
Vygotsky, L. S. (1978). Mind in society: The development of higher psychological processes. Cambridge, MA: Harvard University Press.
