بررسی ابعاد فرهنگی مؤثر بر طراحی برنامههای درسی در جوامع چندقومیتی
کلمات کلیدی:
برنامه درسی, چندقومیتی, آموزش چندفرهنگی, هویت فرهنگی, عدالت آموزشی, تعامل بینفرهنگیچکیده
هدف این پژوهش شناسایی و تبیین جامع ابعاد فرهنگی مؤثر بر طراحی برنامههای درسی در جوامع چندقومیتی با رویکرد کیفی مروری است. این مطالعه با رویکرد کیفی و روش مرور نظاممند روایتی انجام شد. دادهها از طریق بررسی نظاممند ادبیات علمی مرتبط با آموزش چندفرهنگی، برنامهدرسی و مطالعات فرهنگی گردآوری گردید. ۱۵ مقاله معتبر بر اساس معیارهای ورود و با نمونهگیری هدفمند انتخاب شدند و فرایند گردآوری دادهها تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت. تحلیل دادهها با روش تحلیل محتوای کیفی و کدگذاری استقرایی در سه مرحله باز، محوری و انتخابی و با استفاده از نرمافزار NVivo 14 انجام شد. اعتبار یافتهها از طریق مقایسه مستمر دادهها و بازبینی مکرر متون تقویت گردید. یافتهها چهار مضمون اصلی شامل هویت فرهنگی و قومی، عدالت آموزشی و برابری فرهنگی، تعاملات بینفرهنگی در فرایند یاددهی–یادگیری و ساختار و محتوای برنامه درسی چندقومیتی را آشکار ساخت. نتایج نشان داد که بازنمایی هویتها، بومیسازی محتوا، چندزبانهگرایی، شایستگی فرهنگی معلمان، گفتوگوی بینفرهنگی و ارزشیابی حساس به فرهنگ از مؤلفههای کلیدی برنامه درسی کارآمد در جوامع متکثر هستند. برنامه درسی حساس به فرهنگ میتواند بهعنوان ابزاری راهبردی برای تحقق عدالت آموزشی، تقویت انسجام اجتماعی و ارتقای یادگیری معنادار در جوامع چندقومیتی عمل کند و بازطراحی آن مستلزم توجه همزمان به ابعاد هویتی، تعاملی و ساختاری آموزش است.
دانلودها
مراجع
Apple, M. W. (2019). Ideology and curriculum (4th ed.). Routledge.
Banks, J. A. (2015). Cultural diversity and education: Foundations, curriculum, and teaching (6th ed.). Routledge.
Banks, J. A., & Banks, C. A. M. (2019). Multicultural education: Issues and perspectives (10th ed.). Wiley.
Bennett, M. J. (2013). Basic concepts of intercultural communication: Paradigms, principles, and practices. Intercultural Press.
Cummins, J. (2017). Teaching for transfer in multilingual school contexts. Educational Research and Evaluation, 23(3–4), 127–140.
Deardorff, D. K. (2020). Manual for developing intercultural competencies. UNESCO.
Epstein, J. L. (2018). School, family, and community partnerships (3rd ed.). Routledge.
Gay, G. (2018). Culturally responsive teaching: Theory, research, and practice (3rd ed.). Teachers College Press.
Hall, S. (1996). Cultural identity and diaspora. In P. Mongia (Ed.), Contemporary postcolonial theory (pp. 110–121). Arnold.
Johnson, D. W., & Johnson, R. T. (2019). Joining together: Group theory and group skills (12th ed.). Pearson.
Kolb, D. A. (2015). Experiential learning: Experience as the source of learning and development (2nd ed.). Pearson.
Modood, T. (2013). Multiculturalism (2nd ed.). Polity Press.
Nieto, S. (2010). The light in their eyes: Creating multicultural learning communities (10th ed.). Teachers College Press.
OECD. (2018). Equity in education: Breaking down barriers to social mobility. OECD Publishing.
Parekh, B. (2006). Rethinking multiculturalism: Cultural diversity and political theory (2nd ed.). Palgrave Macmillan.
Sleeter, C. E. (2017). Critical race theory and the whiteness of teacher education. Urban Education, 52(2), 155–169.
UNESCO. (2016). Education for people and planet: Creating sustainable futures for all. UNESCO.
UNESCO. (2020). Global education monitoring report: Inclusion and education: All means all. UNESCO Publishing.
