تحلیل کارکرد آموزش فراشناخت در تقویت یادگیری خودراهبر دانش‌آموزان

نویسندگان

  • نرگس شریفی گروه برنامه‌ریزی درسی، دانشگاه یزد، یزد، ایران نویسنده
  • فرزاد رستمی‌ گروه علوم تربیتی، دانشگاه یزد، یزد، ایران نویسنده مسئول
  • مریم سادات علوی‌کیا گروه برنامه‌ریزی درسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران نویسنده

DOI::

https://doi.org/10.61838/jltestm.31

کلمات کلیدی:

فراشناخت, یادگیری خودراهبر, خودتنظیمی شناختی, انگیزش درونی, مهارت‌های شناختی

چکیده

هدف این مطالعه، بررسی و تحلیل نقش آموزش فراشناخت در تقویت یادگیری خودراهبر دانش‌آموزان و ارائه چارچوب مفهومی منسجم است. این پژوهش از نوع مروری کیفی با رویکرد تحلیل نظری است. داده‌ها صرفاً از طریق مرور نظام‌مند ادبیات علمی مرتبط گردآوری شد. تعداد ۱۵ مقاله منتخب بر اساس معیارهای ورود شامل ارتباط مستقیم با موضوع، چارچوب نظری روشن و اعتبار علمی بررسی شدند. فرایند تحلیل داده‌ها به‌صورت کیفی و استقرایی، شامل کدگذاری باز، محوری و انتخابی با استفاده از نرم‌افزار NVivo نسخه ۱۴ انجام گرفت و تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت. تحلیل داده‌ها چهار مقوله اصلی را آشکار ساخت: توسعه خودتنظیمی شناختی، تقویت انگیزش درونی و مسئولیت‌پذیری یادگیرنده، ارتقای مهارت‌های شناختی سطح بالا و توانمندسازی یادگیری خودراهبر. آموزش فراشناخت با افزایش آگاهی دانش‌آموز از فرایندهای شناختی، برنامه‌ریزی و پایش فعالیت‌های یادگیری، ارتقای مهارت‌های حل مسئله و تصمیم‌گیری و تقویت انگیزش درونی و مسئولیت‌پذیری، موجب شکل‌گیری یادگیرندگان خودراهبر و مستقل می‌شود. این نتایج با مطالعات پیشین همسو بوده و نشان می‌دهد فراشناخت می‌تواند به‌عنوان یک مؤلفه کلیدی در بهبود کیفیت یادگیری دانش‌آموزان و پرورش مهارت‌های مادام‌العمر مورد استفاده قرار گیرد. آموزش فراشناخت با تقویت ابعاد شناختی، انگیزشی و رفتاری دانش‌آموزان، نقش اساسی در ارتقای یادگیری خودراهبر ایفا می‌کند. این پژوهش بر اهمیت طراحی برنامه‌های آموزشی مبتنی بر فراشناخت و ارائه فرصت‌های تمرینی برای مهارت‌های خودمدیریتی و خودارزیابی تأکید دارد و می‌تواند مبنای علمی برای سیاست‌گذاری‌های آموزشی و توسعه برنامه‌های درسی فعال و یادگیرنده‌محور باشد.

دانلودها

دسترسی به دانلود اطلاعات مقدور نیست.

مراجع

Bandura, A. (1997). Self-efficacy: The exercise of control. New York, NY: Freeman.

Boekaerts, M. (2011). Emotions, emotion regulation, and self-regulation of learning. Educational Psychologist, 46(4), 199–213.

Bransford, J. D., Brown, A. L., & Cocking, R. R. (2000). How people learn: Brain, mind, experience, and school. Washington, DC: National Academy Press.

Candy, P. C. (1991). Self-direction for lifelong learning. San Francisco, CA: Jossey-Bass.

Deci, E. L., & Ryan, R. M. (2000). The "what" and "why" of goal pursuits: Human needs and the self-determination of behavior. Psychological Inquiry, 11(4), 227–268.

Dignath, C., & Büttner, G. (2008). Components of fostering self-regulated learning among students. Metacognition and Learning, 3(3), 231–264.

Efklides, A. (2014). How does metacognition contribute to the regulation of learning? Educational Psychologist, 49(1), 1–30.

Fisher, M., & Baird, D. E. (2005). Online learning design that fosters student support, self-regulation, and retention. Campus-Wide Information Systems, 22(2), 88–107.

Flavell, J. H. (1979). Metacognition and cognitive monitoring. American Psychologist, 34(10), 906–911.

Garrison, D. R. (1997). Self-directed learning: Toward a comprehensive model. Adult Education Quarterly, 48(1), 18–33.

Hattie, J. (2012). Visible learning for teachers. London: Routledge.

Hidi, S., & Renninger, K. A. (2006). The four-phase model of interest development. Educational Psychologist, 41(2), 111–127.

Knowles, M. S. (1975). Self-directed learning: A guide for learners and teachers. New York, NY: Cambridge Books.

Kuhn, D. (1999). A developmental model of critical thinking. Educational Researcher, 28(2), 16–26.

Loyens, S. M. M., Magda, J., & Rikers, R. M. J. P. (2008). Self-directed learning in problem-based learning. Educational Psychology Review, 20(4), 411–427.

Pintrich, P. R. (2000). The role of goal orientation in self-regulated learning. Handbook of self-regulation, 451–502.

Schraw, G., & Dennison, R. S. (1994). Assessing metacognitive awareness. Contemporary Educational Psychology, 19(4), 460–475.

Schunk, D. H., & Zimmerman, B. J. (2008). Motivation and self-regulated learning: Theory, research, and applications. New York, NY: Lawrence Erlbaum.

Zimmerman, B. J. (2002). Becoming a self-regulated learner. Theory Into Practice, 41(2), 64–70.

Zimmerman, B. J. (2008). Investigating self-regulation and motivation. American Educational Research Journal, 45(1), 166–183.

گاه‌شمار انتشار

چاپ شده
ارسال
بازنگری
پذیرش

شماره

نوع مقاله

مقالات

ارجاع به مقاله

شریفی ن.، رستمی‌ ف.، و علوی‌کیا م. س. (2025). تحلیل کارکرد آموزش فراشناخت در تقویت یادگیری خودراهبر دانش‌آموزان. یادگیری، تربیت و آموزش مدارس در هزاره سوم، 2(2)، 1-10. https://doi.org/10.61838/jltestm.31

مقالات مشابه

21-30 از 44

همچنین برای این مقاله می‌توانید شروع جستجوی پیشرفته مقالات مشابه.