تبیین نقش هوش هیجانی در پیش‌بینی سازگاری تحصیلی و پیشرفت آموزشی دانش‌آموزان در محیط‌های یادگیری معاصر

چکیده

در دهه‌های اخیر، توجه فزاینده‌ای به نقش مؤلفه‌های عاطفی در موفقیت تحصیلی و رشد همه‌جانبه دانش‌آموزان معطوف شده است. هوش هیجانی به‌عنوان مجموعه‌ای از توانایی‌های ادراک، فهم، تنظیم و به‌کارگیری هیجان‌ها، یکی از متغیرهای کلیدی در تبیین سازگاری تحصیلی و پیشرفت آموزشی محسوب می‌شود. هدف این پژوهش، تحلیل نظام‌مند نقش هوش هیجانی در پیش‌بینی سازگاری تحصیلی و پیامدهای آن برای عملکرد آموزشی دانش‌آموزان در محیط‌های یادگیری معاصر است. در این مطالعه، ابعاد مختلف هوش هیجانی شامل خودآگاهی هیجانی، خودتنظیمی، همدلی، مهارت‌های اجتماعی و انگیزش مورد بررسی قرار گرفته و رابطه آن‌ها با مؤلفه‌های سازگاری تحصیلی از قبیل احساس تعلق به مدرسه، نگرش مثبت به یادگیری، مشارکت آموزشی و مدیریت استرس تحصیلی تحلیل شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که دانش‌آموزان دارای سطح بالاتری از هوش هیجانی، از سازگاری تحصیلی مطلوب‌تری برخوردار بوده و در نتیجه عملکرد آموزشی بهتری از خود نشان می‌دهند. همچنین مشخص شد که هوش هیجانی نقش میانجی مؤثری در کاهش اضطراب تحصیلی، افزایش تاب‌آوری آموزشی و ارتقای انگیزش درونی ایفا می‌کند. تحلیل‌ها حاکی از آن است که محیط‌های یادگیری معاصر که بر تعامل اجتماعی، حمایت عاطفی و مشارکت فعال تأکید دارند، زمینه رشد مؤلفه‌های هوش هیجانی و به‌تبع آن سازگاری تحصیلی را تقویت می‌کنند. این پژوهش بر ضرورت گنجاندن آموزش مهارت‌های هیجانی–اجتماعی در برنامه‌های درسی و تربیت معلمان با رویکردهای عاطفه‌محور تأکید می‌کند و رهنمودهایی کاربردی برای ارتقای کیفیت نظام‌های آموزشی ارائه می‌دهد.